Voorlopige winterverwachting 2026-2027 — MeteoLageLanden

Onderzoeksstand 4 oktober 2026

De aanloop naar de winter van 2026-2027 blijft vanuit mijn huidige analyse interessant. De straalstroom, de zeer sterke windband op ongeveer 9 tot 12 kilometer hoogte, neemt de komende tijd verder in kracht toe. Tegelijkertijd blijft deze stroming duidelijk golven. Dat is een belangrijk verschil met een situatie waarin de straalstroom vrijwel recht van west naar oost over de Atlantische Oceaan richting Europa loopt.

Juist die golven bepalen waar hogedruk- en lagedrukgebieden ontstaan en welke luchtmassa’s uiteindelijk richting West-Europa worden gestuurd.

Een sterkere straalstroom betekent daarom niet automatisch dat we langdurig in zacht, nat en winderig westenweer terechtkomen. Zolang de stroming voldoende blijft meanderen, kan boven de Atlantische Oceaan steeds opnieuw hogedruk worden opgebouwd. Wanneer zo’n hogedrukgebied zich vervolgens naar het noorden uitbreidt, kan aan de oostzijde koudere lucht richting onze omgeving worden gestuurd.

Dat proces vormt op dit moment de belangrijkste basis van mijn voorlopige winterverwachting. De onzekerheid zit daarbij niet zozeer in de vraag of de straalstroom actief blijft, maar vooral in de vorm die deze stroming uiteindelijk aanneemt. Een sterk golvende straalstroom geeft veel meer mogelijkheden voor blokkades en koude-uitbraken dan een rechte westelijke stroming. Voorlopig blijft mijn voorkeur liggen bij een patroon waarin die golving regelmatig terugkeert.

In de hogere luchtlagen volg ik vooral hoe de grote golven in de atmosfeer zich van Noord-Amerika over de Atlantische Oceaan richting Europa bewegen. Wanneer een diepe trog, een zuidwaartse uitstulping van koude lucht, boven de Atlantische Oceaan ontstaat, kan verder stroomafwaarts juist een rug worden opgebouwd. Zo’n rug is in eenvoudige woorden een noordwaartse uitstulping van warmere lucht en vaak ook een gebied waar hogedruk zich kan ontwikkelen.

Het is vooral die afwisseling tussen troggen en ruggen die voor onze winterverwachting belangrijk wordt. Wanneer nieuwe golfbewegingen telkens op ongeveer dezelfde plaats ontstaan, kan een patroon zichzelf langere tijd in stand houden. In dat geval kan hogedruk boven de Atlantische Oceaan steeds opnieuw richting Groenland of het hoge noorden worden opgebouwd. Wanneer de golven daarentegen vlakker worden, krijgt de Atlantische Oceaan veel makkelijker vrij spel en kunnen depressies vrijwel rechtstreeks naar West-Europa trekken. Op dit moment zie ik nog onvoldoende aanleiding om uit te gaan van zo’n langdurig rechte westcirculatie.

De hoofdlijn van een actieve maar golvende straalstroom is duidelijk zichtbaar. De precieze plaats waar de belangrijkste golfbewegingen zich vastzetten, is echter nog niet zeker. Juist die positie wordt later bepalend voor koud of zacht weer in onze omgeving. Voor de eerste dagen van oktober blijft het weer relatief zacht. Vanaf ongeveer 6 oktober krijgt een wisselvalligere fase meer ruimte. Atlantische lagedrukgebieden kunnen tijdelijk dichter bij West-Europa komen, waardoor regen en wind nadrukkelijker aanwezig worden. Ook een afzonderlijke stevige depressie blijft mogelijk.

Dat hoeft echter nog geen begin te zijn van een langdurige zachte westcirculatie. In mijn huidige analyse verwacht ik eerder dat Atlantische storingen tijdelijk passeren, waarna boven de oceaan opnieuw hogedruk kan worden opgebouwd. Later in oktober verschuift mijn aandacht daarom steeds meer richting de Atlantische Oceaan. Wanneer daar opnieuw een rug ontstaat en deze voldoende ver naar het noorden uitbreidt, kan aan de oostzijde van dat hogedrukgebied een noordelijke tot noordwestelijke stroming ontstaan. Daarmee komt koudere lucht vanuit hogere breedten voor het eerst serieus dichter bij West-Europa. In eerste instantie zal die lucht nog sterk door de Noordzee worden beïnvloed.

Het zeewater is in oktober nog relatief warm. Daardoor wordt koude lucht die over de Noordzee naar onze omgeving stroomt in de onderste luchtlagen gedeeltelijk opgewarmd. Dat betekent dat een noordwestelijke stroming eind oktober nog niet automatisch echte winterkou oplevert. Tegelijkertijd kan juist het verschil tussen het relatief warme zeewater en veel koudere lucht hoger in de atmosfeer zorgen voor stevige buien. Regen, hagel en lokaal onweer kunnen dan een belangrijk onderdeel van het weerbeeld worden. 

Vooral de laatste tien dagen van oktober en de overgang naar november blijven binnen mijn huidige verwachting interessant. Wanneer de Atlantische rug voldoende krachtig wordt en tegelijkertijd een trog richting Europa uitzakt, kan koudere lucht vanuit noordelijke breedten rechtstreeks naar onze omgeving worden gestuurd. Tijdens zo’n periode kunnen de middagtemperaturen tijdelijk richting ongeveer 4 tot 8 graden zakken. Bij intensieve buien behoort dan ook tijdelijk natte sneeuw tot de mogelijkheden. Dat betekent nadrukkelijk nog niet dat er meteen sprake is van een echte winterperiode.

De temperatuur moet door vrijwel de gehele luchtlaag laag genoeg zijn voordat sneeuw daadwerkelijk de grond kan bereiken. Ook de intensiteit van een bui speelt daarbij een rol. Een zware bui kan de lucht tijdelijk sterker afkoelen dan een lichte bui. Daarom spreek ik voorlopig vooral van een mogelijke eerste winterse speldenprik.

Het patroon dat een koudere noordwestelijke of noordelijke stroming mogelijk maakt, past goed binnen de huidige ontwikkeling. De exacte timing is veel minder zeker. De eerste koude-uitbraak kan eind oktober optreden, maar kan net zo goed enkele dagen verschuiven richting begin november. Voor mijn verwachting is daarom belangrijker dát het patroon zich ontwikkelt dan de exacte datum waarop het gebeurt.

Naast het weer in de lagere atmosfeer volg ik ook wat er veel hoger boven onze hoofden gebeurt. In de stratosfeer, tientallen kilometers boven het aardoppervlak, bouwt de poolwervel zich in deze tijd van het jaar normaal gesproken verder op. Die poolwervel bestaat uit sterke westelijke winden rondom het Noordpoolgebied. Op dit moment kijk ik vooral of de grote golven vanuit de lagere atmosfeer uiteindelijk hoog genoeg doordringen om die opbouw af te remmen. Dat proces verloopt stap voor stap. 

Eerst moet er voldoende sterke golfactiviteit in de troposfeer aanwezig zijn. Daarna moet een deel van die energie omhoog worden getransporteerd richting de stratosfeer. Pas wanneer die golfenergie daar werkelijk invloed krijgt op de poolwervel, kan uiteindelijk bekeken worden of die verandering later ook weer naar beneden doorwerkt. Daarom gebruik ik één enkele kaart van de stratosfeer niet als bewijs dat er automatisch koud winterweer komt. De ontwikkelingen in de lagere atmosfeer blijven voorlopig belangrijker.

De poolwervel bevindt zich nog vroeg in zijn seizoensontwikkeling. Het is daarom nog niet mogelijk om nu al betrouwbaar te zeggen of de stratosfeer later in november of december een grote rol gaat spelen. Wanneer een verzwakking ontstaat én deze later naar lagere luchtlagen doorwerkt, kan dat het winterse patroon ondersteunen. Maar dat proces moet eerst daadwerkelijk zichtbaar worden.

Ook ontwikkelingen ver buiten Europa kunnen uiteindelijk invloed hebben op onze straalstroom. Ik kijk daarbij onder andere naar de temperatuurverdeling van het zeewater in de tropische Stille Oceaan, de Indische Oceaan en andere grote zeegebieden. Ook zware onweersgebieden boven de tropen kunnen via de hogere atmosfeer invloed uitoefenen op de ligging van de straalstroom. Datzelfde geldt voor tropische stormen en orkanen boven de Atlantische Oceaan. Wanneer zo’n systeem uiteindelijk in de westelijke stroming terechtkomt, kan het de golfstructuur tijdelijk versterken of verschuiven. Ik gebruik deze factoren echter niet als losstaand bewijs voor een koude of zachte winter. Ze kunnen het bestaande patroon versterken, afzwakken of tijdelijk veranderen, maar de ontwikkeling boven de Atlantische Oceaan en Europa blijft uiteindelijk doorslaggevend.

Tropische processen kunnen weken van tevoren interessant zijn, maar hun precieze invloed op West-Europa is moeilijk vast te leggen. Daarom gebruik ik ze vooral als aanvullende signalen binnen het grotere geheel.

Voor november geef ik op dit moment meer gewicht aan terugkerende koude perioden dan in mijn eerdere herfstverwachting. Dat betekent niet dat ik verwacht dat november van begin tot eind koud verloopt. Waarschijnlijk krijgen we juist een periode waarin verschillende luchtsoorten elkaar regelmatig afwisselen. Wanneer hogedruk boven de Atlantische Oceaan steeds opnieuw wordt opgebouwd, kan na een zachtere Atlantische fase telkens opnieuw koudere lucht uit het noorden of noordwesten richting West-Europa worden gestuurd  De belangrijkste vraag wordt vervolgens hoe lang zo’n koudere situatie standhoudt. Wanneer de hogedruk na enkele dagen alweer wordt afgebroken, kan zachte Atlantische lucht snel terugkeren. Wanneer dezelfde hogedruk daarentegen langer blijft liggen en zich richting Groenland uitbreidt, kan een koude noordelijke stroming langer aanhouden. Later in november wordt ook belangrijk of de hogedruk zich uiteindelijk richting Scandinavië kan verplaatsen. Wanneer dat gebeurt, kan de wind meer naar noordoost of oost draaien.

Dat levert een ander soort kou op dan een noordwestelijke stroming. Bij noordwestenwind komt de lucht over de relatief warme Noordzee en blijft het weer vaak buiig. Bij een oostelijke of noordoostelijke wind komt de lucht veel meer vanaf het continent. De lucht is dan meestal droger en kan bij een gunstige situatie ook duidelijk kouder zijn. De kans op nachtvorst neemt in zo’n situatie aanzienlijk toe. De mogelijkheid van meerdere koudere perioden in november krijgt binnen mijn analyse steeds meer gewicht. Veel minder zeker is hoe lang die perioden duren en hoe koud ze uiteindelijk worden. Daar ligt waarschijnlijk ook het belangrijkste verschil tussen mijn eerste en tweede scenario.

De overgang van november naar december wordt waarschijnlijk het belangrijkste toetsmoment van de huidige verwachting. Wanneer de rugopbouw boven de Atlantische Oceaan tegen die tijd nog steeds regelmatig terugkeert, kan een patroon ontstaan waarin koude-uitbraken niet langer alleen kortdurend zijn. Dan groeit de mogelijkheid dat een blokkade zich gedurende langere tijd op een gunstige positie weet vast te zetten. Wanneer dat richting Groenland gebeurt, kan koude lucht vanuit het hoge noorden vaker richting Europa worden gestuurd. Wanneer de hogedruk zich vervolgens meer richting Scandinavië verplaatst, komt ook een noordoostelijke of oostelijke stroming in beeld. Daarmee neemt de mogelijkheid op een meer continentale koudeperiode toe. Toch is juist deze periode nog behoorlijk onzeker.

Op deze termijn kan een kleine verandering in de positie van een hogedrukgebied grote gevolgen hebben. Een blokkade die op de juiste plaats ligt kan koude lucht richting Nederland en België sturen. Hetzelfde hogedrukgebied enkele honderden kilometers verderop kan juist betekenen dat zachte Atlantische lucht onze omgeving bereikt. Daarom trek ik mijn verwachting richting december alleen voorwaardelijk door. de ontwikkelingen in oktober en vooral november moeten eerst bevestigen dat hetzelfde patroon werkelijk blijft terugkomen.

Drie mogelijke ontwikkelingen richting eind november en december

Scenario 1 — Terugkerende rugopbouw en vaker koude lucht

Voorkeursscenario
Dit blijft voorlopig het scenario waaraan ik het meeste gewicht geef. De straalstroom blijft duidelijk golven en boven de Atlantische Oceaan ontstaat regelmatig nieuwe hogedruk.Wanneer deze ruggen zich voldoende ver richting Groenland uitbreiden, kunnen koudere luchtmassa’s steeds opnieuw richting West-Europa worden gestuurd. In eerste instantie zal dat waarschijnlijk vooral via een noordelijke of noordwestelijke stroming gebeuren. Dat levert een relatief buiig weertype op, waarbij tijdens voldoende koude omstandigheden hagel en winterse neerslag mogelijk zijn.

Wanneer hogedruk zich later richting Scandinavië uitbreidt, kan de stroming vervolgens naar noordoost of oost draaien. Dan neemt de kans op nachtvorst toe en kan een drogere, meer continentale koudeperiode ontstaan. Richting eind november en begin december kan binnen dit scenario een overgang ontstaan van enkele korte koude uitbraken naar een langere koude fase.

Waarom geef ik dit scenario momenteel de voorkeur? Omdat de huidige ontwikkeling nog steeds ruimte laat voor terugkerende en relatief sterke golfvorming boven de Atlantische Oceaan. Maar die voorkeur betekent nadrukkelijk niet dat dit scenario vaststaat. De grootste onzekerheid blijft of de hogedrukgebieden daadwerkelijk ver genoeg naar het noorden komen en daar ook lang genoeg blijven liggen. Wanneer die ruggen steeds snel worden afgebroken, kan het patroon gemakkelijk overgaan in scenario 2.

Scenario 2 — Sterke afwisseling tussen koud en zacht

Belangrijkste alternatief

Dit scenario ligt op dit moment relatief dicht bij het eerste scenario. Ook hier blijft de straalstroom meanderen en ontstaan regelmatig situaties waarin koudere lucht richting West-Europa kan komen. Het verschil zit vooral in de duur. De hogedrukgebieden boven de Atlantische Oceaan ontstaan wel, maar blijven onvoldoende lang op dezelfde plaats liggen. Daardoor kan na een koudere periode opnieuw een Atlantische depressie doorkomen.

De wind draait terug naar west of zuidwest en zachtere lucht bereikt onze omgeving. November en december krijgen dan een sterk wisselend karakter. Enkele koude dagen met nachtvorst en misschien winterse buien kunnen worden gevolgd door een zachtere en nattere fase, waarna opnieuw een koude periode volgt. juist tijdens overgangen tussen koude en zachtere lucht kan winterse neerslag interessant worden. Dit scenario is zeker geen kleine mogelijkheid.Op dit moment ligt het verschil met scenario 1 vooral in één belangrijke vraag: hoe lang houden de blokkades stand? Blijven ze enkele dagen liggen, dan past het weer waarschijnlijk beter bij scenario 2. Blijven ze aanzienlijk langer bestaan en keren ze steeds op ongeveer dezelfde plaats terug, dan wint scenario 1 terrein.

Scenario 3 — Een sterkere Atlantische westcirculatie

De derde mogelijkheid is dat de straalstroom uiteindelijk minder sterk gaat golven en een directere west-oostkoers richting Europa krijgt.  Atlantische depressies kunnen onze omgeving dan gemakkelijker bereiken. De wind komt vaker uit west of zuidwest en het weer wordt overwegend zacht, nat en geregeld winderig. Koudere lucht kan achter een depressie nog tijdelijk binnenstromen, maar krijgt weinig gelegenheid om zich langdurig boven West-Europa te handhaven. Een blokkade richting Groenland of Scandinavië komt dan nauwelijks tot stand of wordt telkens snel afgebroken. Dit scenario krijgt op basis van mijn huidige analyse minder gewicht dan scenario 1 en 2. Maar ook dit scenario kan nog niet worden uitgesloten, Wanneer de straalstroom de komende weken duidelijk rechter wordt en de Atlantische rugopbouw steeds minder overtuigend terugkomt, kan deze ontwikkeling snel belangrijker worden.

Wat moeten de komende weken laten zien?

De verwachting staat niet of valt niet met één koude of juist zachte modelberekening. Veel belangrijker wordt of dezelfde grote patronen steeds opnieuw terugkomen. Ik wil vooral blijven zien dat de straalstroom voldoende golvend blijft en dat boven de Atlantische Oceaan regelmatig opnieuw hogedruk wordt opgebouwd. Daarnaast wordt belangrijk hoe ver die hogedruk naar het noorden trekt.Blijft de rug vooral zuidelijk liggen, dan heeft koude lucht veel minder kans om onze omgeving te bereiken. Trekt de rug richting Groenland, dan neemt de mogelijkheid van noordelijke stromingen toe. Verplaatst de hogedruk zich later richting Scandinavië, dan kan ook een noordoostelijke of oostelijke aanvoer belangrijk worden. Ook de ontwikkelingen hoger in de atmosfeer blijf ik volgen, maar deze krijgen pas werkelijk gewicht wanneer daar een duidelijke verandering ontstaat die later ook naar lagere luchtlagen doorwerkt.

Voorlopige conclusie

Mijn voorkeur blijft voorlopig bij een ontwikkeling waarin de straalstroom sterk blijft golven en hogedruk boven de Atlantische Oceaan regelmatig opnieuw wordt opgebouwd. De eerste helft van oktober verloopt nog relatief zacht en later wisselvalliger. Vanaf de tweede helft van oktober groeit de mogelijkheid dat de stroming tijdelijk naar noordwest of noord draait. Vooral de laatste tien dagen van oktober en de overgang naar november blijven interessant voor een eerste winterse speldenprik. November wordt daarna de belangrijkste schakelmaand.

Wanneer de Atlantische rugopbouw zich regelmatig blijft herhalen, kunnen koudere perioden vaker terugkomen en mogelijk langer gaan duren. Daarbij blijft scenario 1 voorlopig mijn voorkeur. Scenario 2 blijft echter dicht in de buurt en kan gemakkelijk de overhand krijgen wanneer de blokkades onvoldoende lang standhouden. Een langdurige zachte Atlantische westcirculatie blijft als derde mogelijkheid bestaan, maar krijgt op dit moment minder gewicht. 

De onzekerheid neemt richting eind november en december duidelijk toe. Dat betekent niet dat de verwachting daar waardeloos wordt. Het betekent vooral dat we op die termijn meer naar de ontwikkeling van het grote patroon kijken dan naar exacte temperaturen of sneeuwkansen. De belangrijkste vraag voor de komende weken blijft daarom of de Atlantische rugopbouw zich daadwerkelijk blijft herhalen. Wanneer dat gebeurt, kan november duidelijk interessanter worden voor winterweer en neemt richting begin december ook de mogelijkheid van een langduriger koude fase toe.

Status: voorlopige winterverwachting. De verwachting beschrijft het meest waarschijnlijke verloop van het grootschalige stromingspatroon. Naarmate we verder vooruitkijken, neemt de onzekerheid over de exacte ligging van hogedruk, de duur van koude perioden en de uiteindelijke temperaturen toe.